Jak ojcostwo zmienia mózgi mężczyzn?

Chyba każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że ciąża wraz z okresem poporodowym zmienia

ciała kobiet,

w tym ich mózgi.

Ale czy o podobnych zmianach możemy mówić również w kontekście

mężczyzn?

W listopadzie 2024 roku dwoje paryskich psychiatrów zebrało w swojej publikacji na łamach

JAMA Psychiatry

to, co wiemy o mózgach ojców

(czyli wciąż niewiele, ale zawsze coś!).

We wnioskach możemy przeczytać, że narodziny dziecka mogą neurologicznie sporo zamieszać także u panów, chociaż dzieje się to mniej jednolicie niż u matek, a zmiany zależą przede wszystkim od tego, co ojciec

faktycznie robi przy dziecku.

Co zmienia się w mózgu ojca po narodzinach dziecka?

W badaniu, w którym ojcowie przeszli rezonans magnetyczny około 3 i 14 tygodni po porodzie, objętość istoty szarej wzrosła między innymi w:

• podwzgórzu,
• ciele migdałowatym,
• prążkowiu
• i bocznej korze przedczołowej.

Spadła natomiast w korze oczodołowo-czołowej, tylnej części zakrętu obręczy i wyspie.

Badanie objęło 16 ojców zdrowych, donoszonych niemowląt. Pierwszy pomiar odbył się 2-4 tygodnie, a drugi 12-16 tygodni po porodzie.

Z polskiego na nasze oznacza to przede wszystkim, że doszło tu do

reorganizacji

obszarów związanych z empatią, regulacją emocji, kontrolowaniem zachowania i impulsów, a także z rozpoznawaniem potrzeb dziecka i reagowaniem na nie.

To interpretacja. Rezonans pokazuje zmianę objętości, a role tych obszarów znamy z innych badań.

W innym badaniu objętość przedklinka spadła, a im większy był ten spadek, tym silniej mózg reagował na zdjęcia własnego

dziecka.

Badacze porównali mózgi 20 mężczyzn przed poczęciem ich pierwszego dziecka i po porodzie z mózgami 17 mężczyzn bez dzieci. Reakcję mózgu mierzyli, pokazując ojcom zdjęcia ich dziecka i zdjęcia obcego niemowlęcia.

Totalnie niesamowite

w tych badaniach jest to, że mózgu ojca nie kształtuje przecież jego własna ciąża. Zmiany idą w parze z tym, co ojciec robi przy dziecku: z noszeniem, przewijaniem, usypianiem i zabawą.

Mózg uczy się zatem nowej roli razem z nami, także w dorosłości.

Ojcem nie trzeba się urodzić.

Zostaje się nim codziennie.

Nie wierzycie?

No to patrzcie.

W badaniu z 2021 roku tatusiowie, którzy przez trzy tygodnie nosili dziecko w nosidle, mieli potem silniejszą reakcję ciała migdałowatego na płacz niemowlęcia niż ci, którzy używali fotelika.

Tu ojców przydzielono do grup losowo: 60 mężczyzn, których pierwsze dziecko miało średnio 11 tygodni, dostało nosidło (32 osoby) albo fotelik (28 osób). Dlatego w tym badaniu, inaczej niż w poprzednich, można mówić o skutku noszenia w nosidle w porównaniu z fotelikiem. Efekt był najwyraźniejszy u ojców, którzy sami byli krzywdzeni w dzieciństwie. Nosidło nie zmieniło poziomu oksytocyny w ślinie.

Bycie tatą to nie tylko kwestia obowiązków i odpowiedzialności, ale także biologiczna transformacja, która kształtuje mężczyznę na głębszym poziomie.

Kiedy zaczynają się zmiany w mózgu ojca?

Na ten moment nie wiemy.

Większość badań skupiała się na plastyczności mózgów ojców po doświadczeniach opieki poporodowej i prawdopodobnie właśnie wtedy dochodzi do największych przekształceń. Część zmian może jednak zaczynać się jeszcze w trakcie ciąży partnerki, zwłaszcza wtedy, kiedy panowie

aktywnie uczestniczą

w tym okresie, np. biorąc udział w kursach rodzicielskich, towarzysząc przy badaniach USG albo mieszkając z ciężarną partnerką.

Trzeba jednak zaznaczyć, że te badania nie powstają tylko po to, żeby pozachwycać się plastycznością naszego mózgu. Powstają też w odpowiedzi na poważny problem:

depresję.

Ilu ojców ma depresję w czasie ciąży partnerki i po porodzie?

Różne metaanalizy podają różne liczby,

ale podsumowując: od 8 do nawet 10% ojców może mieć objawy depresji w okresie od ciąży partnerki do roku po porodzie.

Dwie duże metaanalizy podają 10,4% (43 badania, 28 004 osoby) i 8,4% (74 badania, 41 480 osób). Obie obejmowały okres od pierwszego trymestru ciąży do roku po porodzie. Wyniki poszczególnych badań różnią się między innymi w zależności od kraju i sposobu pomiaru.

Opieka nad dzieckiem zaczyna się od opieki nad sobą. Jeśli coś jest nie tak, sięgnięcie po pomoc to też część bycia zaangażowanym tatą.